8A Grubu Elementleri

Helyum

 

Atom numarası: 2

Atom ağırlığı: 4.002602 g/mol

Oda koşullarında (25°C 298 K):  Renksiz gaz

Asal Gaz

p-blok elementi

1868 yılında Fransız Pierre Janssen ve İngiliz Norman Lockyer birbirinden bağımsız olarak  helyumu keşfettiler.

1908 yılında Heike Kamerlingh Onnes 0.9 K’ de ilk sıvı helyumu elde etti.

Helyum atmosferde çok az miktarda bulunmaktadır. Ayrıca helyum radyoaktif minerallerde ve Amerika Birleşik Devletlerinde tabii gazlarda bulunur. Helyum, sıvı havanın fraksiyonlu destilasyonundan elde edilir.

 

Neon

 

Sembol: Ne

Atom numarası: 10

Atom ağırlığı: 20.01797 g/mol

Oda koşullarında (25°C 298 K):  Renksiz gaz

Asal Gazp-blok elementi

Neon 1898 yılında William Ramsay ve Morris Travers  tarafından keşfedilmiştir.

Neon atmosferde çok az miktarda bulunmaktadır. Sıvı havanın fraksiyonlu destilasyonu soncunda saf olarak elde edilir.

 

Argon

 

Sembol: Ar

Atom numarası: 18

Atom ağırlığı: 39.948 g/mol

Oda koşullarında (25°C 298 K): Kokusuz gaz

p-blok elementi

1785 yılında havada argon olduğu ilk defa Henry Cavendish tarafından iddia edilmiş ve 1894 yılında Lord Rayleigh ve William Ramsay tarafından keşfedilmiş. İnert bir elementir. Gaz ve sıvı formda bulunabilir. Havada bulunur ve saf olarak havadan ayrıştırılması ile elde edilir.

 

Kripton

 

Sembol: Kr

Atom numarası: 36

Atom ağırlığı: 83.798 g/mol

Oda koşullarında (25°C 298 K):  Renksiz gaz

Asal Gaz p-blok elementi

1898 yılında  Sir William Ramsay ve Morris W. Travers tarafında keşfedilmiştir.

Kripton atmosferde çok az miktarda bulunmaktadır. Kripton, sıvı havanın fraksiyonlu destilasyonu sonucunda saf olarak  elde edilir.

 

Ksenon

 

Sembol: Xe

Atom numarası: 54

Atom ağırlığı: 131.293 g/mol

Oda koşullarında (25°C 298 K):  Renksiz gaz

Asal Gaz p-blok elementi

1898 yılında  Sir William Ramsay ve Morris W. Travers tarafında keşfedilmiştir.

Ksenon atmosferde çok az miktarda bulunmaktadır. Ksenon, sıvı havanın fraksiyonlu destilasyonu sonucunda saf olarak  elde edilir.

 

Radon

 

Sembol: Rn

Atom numarası: 86

Atom ağırlığı: 222 g/mol

Oda koşullarında (25°C 298 K):  Renksiz gaz

Asal Gaz p-blok elementi

Radon ilk olarak 1900 yılında Friedrich Ernst Dorn tarafından keşfedildi.

Radon atmosferde çok az miktarda bulunmaktadır. Radon, sıvı havanın fraksiyonlu destilasyonu sonucunda saf olarak  elde edilir.

 

7A Grubu Elementleri

Flor


Sembol: F

Atom numarası: 9

Atom ağırlığı: 18.9984032 g/mol

Oda koşullarında (25°C 298 K): Açık sarı renkli gaz

A metal

p-blok elementi

1529 yılında Georigius Agricola kalsiyum florür bileşiğini tanımlamıştır. İlk defa 1886 yılında Henri Moissan tarafından izole edilmiştir.

En önemli minerali fluorit veya florspati denilen CaF2 dir. Flor’un saf olarak eldesi (1:2) oranında sıcak erimiş KF, HF bileşiklerinin elektrolizi ile gerçekleşir.

Flor en reaktif element olup O2 ve asal gazlar hariç tüm elementlerle hemen reaksiyona girer. Fazla reaktif olmasının nedeni F-F bağının kolay kopması yani disosiyasyon enerjisinin az olmasıdır. Sadece (-1) oksidasyon sayısına sahiptir yani tek bağ yapabilir. Fakat ortaklanmamış elektronları sayesinde metallerle –F_ şeklinde köprülü bileşikler yapabilir.

 

Klor


Sembol: Cl

Atom numarası: 17

Atom ağırlığı: 35.453 g/mol

Oda koşullarında (25°C 298 K): Sarı- yeşil renkli gaz

Halojen serisi elementi

A-metalp-blok elementi

Klor ilk olarak 1774 yılında Carl Wilhelm Scheele tarafından keşfedildi. 1810 yılında ise bugünkü ismi Humphry Davy tarafından verildi.

Klor, deniz suyunda NaCl formunda bulunur. NaCl elektrolizi ile saf klor elde edilebir.
Diğer bir elde ediliş yöntemi ise pirolurit denilen MnO2 ve HCl asitten sıcakta elde edilir.

 

Brom


Sembol: Br

Atom numarası: 35

Atom ağırlığı: 79.904g/mol

Oda koşullarında (25°C 298 K): Kırmızı renkli sıvı

Ametal

p-blok elementi

Brom ilk kez Antoine Balard tarafından 1826 yılında keşfedildi.

Brom dağada Na, K, be Mg bromürler halinde bulunda bulunur. Denzi suyunda az miktarda bulunan bromürlere deniz bitkilerinde, bazı maden yataklarında rastlanır.

Brom deniz sularında elde edilen bromürlerin Cl2 ile reaksiyonundan elde edilir.

Diğer bir elde edilişi ise, katı sodyum bromürün sülfürik asit ile reaksiyonu sonucunda elde edilen gaz formdaki HBr’in yine sülfürik asit ile yükseltgenmesi ile gerçekleşir.

 

İyot


Sembol: I

Atom numarası: 53

Atom ağırlığı: 126.90447 g/mol

Oda koşullarında (25°C 298 K): Parlak menekşe-siyah renkli katı

Ametal

p-blok elementi

İyot ilk kez Barnard Courtois tarafından 1811 yılında keşfedildi.

Brom dağada Na, K, be Mg bromürler halinde bulunda bulunur. Denzi suyunda az miktarda bulunan bromürlere deniz bitkilerinde, bazı maden yataklarında rastlanır.

İyodürün klor gazı ile yükseltgenmesi ile elde edilir.

Diğer bir elde edilişi ise, katı sodyum iyodürün sülfürik asit ile reaksiyonu sonucunda elde edilen gaz formdaki HI’in yine sülfürik asit ile yükseltgenmesi ile gerçekleşir.

 

Astatin


Sembol: At

Atom numarası: 85

Atom ağırlığı: 210 g/mol

Oda koşullarında (25°C 298 K): Metalik katı

Halojen serisi elementi

Yarı iletken

p-blok elementi

Astatin ilk olarak 1940 yılında Dale Corson, K. R. MacKenzie, ve Emilio Segre tarafından sentezlenmiştir.
Astatin radyoaktif bir elementtir. Fakat nükleer reaktör içerisinde elde edilmesi mümkün değildir. Bizmutun izotopunun α-parçacıklı (helyum çekirdek, 42He) bombardımanı sonucunda kısa ömürlü astatin ve nötronları elde edilir.

4A Grubu Elementleri

 

Karbon

Sembol:  C

Atom numarası:  6

Atom ağırlığı:  12.0107 g/mol

Oda koşullarında (25°C 298 K):  Grafit yapısı siyah, elmas yapısı ise renksizdir. Katı formdadır.

A Metal p-blok elementi

C: 6: 12.0107 g/mol Grafit yapısı siyah, elmas yapısı ise renksizdir. Katı formdadır.A Metal p-blok elementi

Karbonun 4 tane allotropu vardır. Bunlar amorf, grafit, elmas ve fullerendir.

Grafitte karbon atomları hegzagonal halkalar oluşturur ve tabakalı bir yapı oluşturur. Her karbon atomu diğer 3 karbon atomuna  sp2  hibritleşmesi yaparak sigma bağları ile bağlanır . Karbon atomlarının 4. elektronları p bağlarında kullanılır. Bu  p bağı lokalize olmadığından grafit elektriği iletir. Grafitin aktif karbon, is, kemik kömürü gibi mikro kristal yapıya sahip pek çok şekli mümkündür.

Elmasta karbon atomları sp3 hibritleşmesi yaparak tetrahedral bir düzendedir. Karbon atomları arasındaki bağlar çok kuvvetlidir. Bu nedenle de  çok sert ve kararlı bir yapıya sahiptir. Mavi elmas (yarı iletken) hariç elektriği iletmezler. Moleküller arasındaki kuvvetli bağlar nedeniyle ısı iletkenliği çok iyidir.

Fulleren genellikle 6 karbon atomunun düzlemsel olarak birbiri ile bağlanarak oluşturduğu içi boş küresel, silindirik ve halkasal yapılardır. 5’li veya 7’li halkalar şeklinde birleştiği zaman yapı düzlemsellikten uzaklaşır. En küçük boyutu 60 karbonludur ve yapısı futbol topuna benzemektedir.

Fullerenin, grafite benzeyen bağ kararlılığı nedeniyle reaktif bir madde değildir ve birçok çözücü içerisinde çözünmez.

 

 

Silisyum


Sembol:  Si

Atom numarası: 14

Atom ağırlığı: 28.0855 g/mol

Oda koşullarında (25°C 298 K):  Koyu gri renkli katı

Yarı Metal

p-blok elementi

Silisyumun ilk keşfi 1824 yılında Berzelius tarafından gerçekleştirilmiştir.

Silisyum doğada siliksat asidi (mSiO2.nH2O) ve tuzları halinde bulunur. Yerkabuğunun yaklaşık %25.7 si bu elementten oluşur. Oksijenden sonra bileşikleri halinde en fazla bulunan elementtir. Silisyum oksit (SiO2) doğada kum ve kuartz şeklinde bulunur.

Silisyumun iki tane allotropu vardır. Bunlardan birincisi saf kristal silisyumdur. Saydam olmayan koyu gri renkli, parlak sert ve kırılgan olup örgü yapısı elmasa benzer. Diğeri ise amorf silisyumdur. Koyu kahve renkli olup tane büyüklüğü nedeni ile kristal silisyumdan ayırt  edilebilir. Kolay reaksiyon verir.

 

Germanyum


Sembol:  Ge

Atom numarası: 32

Atom ağırlığı: 72.59 g/mol

Yarı Metal

p-blok elementi

Yoğunluğu: 5.32g/cm3

Elektron Konfigürasyonu: [Ar]3d10 4s2 4p2

Fiziksel Hali: Katı

Erime Noktası: 1210.4K

Kaynama Noktası: 3107K

 

Kalay


Sembol: Sn

Atom numarası: 50

Atom ağırlığı: 118.710 g/mol

Oda koşullarında (25°C 298 K):  Gümüşümsü parlak gri renkli katı

Metalp-blok elementi

Kalayın keşfi bilinmemektedir.

Bilinen mineralleri kassiterit (SnO2), stannit (CuFeSnS4), teallit (PbSnS2) tir. Katı kalayın iki tane allotropu vardır. Bunlardan bir tanesi kübik yapıda olan gri veya

α-kalay olarak bilinir. Gri kalayın 13.5 ısıtılması ile diğer alotropu olan tetragonal yapıdaki beyaz veya β-kalay oluşur.

 

Kurşun


Sembol: Pb

Atom numarası: 82

Atom ağırlığı: 207.2 g/mol

Oda koşullarında (25°C 298 K):  Mavimsi-beyaz katı Metal p-blok elementi

Kurşunun keşfi bilinmemektedir.

Kurşun sülfürün yanması sonucunda oluşan kurşun oksidin karbon veya karbon monoksit ile indirgenmesi   sonucunda elde edilir.